نشست ساختمان، معمولا با گذشت چندین سال از عمر بنا اتفاق می¬افتد و برای جلوگیری از آسیب بیشتر یا خرابی ساختمان، باید برای ترمیم آن، سریعا اقدام کنیم. هرچند بهترین زمان پیشگیری، هنگام احداث ساختمان، توسط متخصصان و مهندسان است.
نشست ساختمان به معنای فشردگی و حرکت خاک به سمت پایین و تحمیل بار اضافه بیشتر از توان به ساختمان است که می¬تواند آن را به پایین بکشاند.
نشست¬ها انواع مختلف دارند اما قبل از آن، از کجا بفهمیم ساختمان، دچار نشست شده؟ علائم آن چیست؟ در این زمینه، فاصله دیوار و کف ساختمان، ترک¬های دایره¬ای اطراف میخ در دیوار، ترک¬های روی دیوار آجری و بلوکی، شکم¬دادگی کف ساختمان و تاب برداشتن دیوارها و پنجره¬ها، مهم¬ترین علائم تشخیص نشست هستند.
ضمنا ساختمان، ممکن است به خاطر عوامل مختلف، دچار انواع نشست شود. خاک ضعیفِ زیر ساختمان، اشتباه در طراحی فونداسیون درباره میزان مقاومت خاک، گودبرداری بیشتر از تراز، عدم توجه به چسبندگی و رطوبت خاک بعضی از این عوامل هستند. به جز اینها، آسیب¬دیدگی لوله¬های آب، افزایش وزن سازه بدون توجه به قدرت تحمل فونداسیون، عدم بررسی میزان تراز آب و رطوبت خاک، زهکشی ضعیف اطراف منزل و حوادث طبیعی از دیگر عواملِ نشست ساختمان محسوب می¬شوند.
بعد از علائم و عوامل به انواع نشست ساختمان می¬رسیم. اول باید بدانیم نشست¬ها در همه ساختمان¬ها، مشابه نیستند و شرایط مکان و زمان می¬تواند نشست¬های مختلفی ایجاد کند. از یک دیدگاه، انواع نشست ساختمان شامل نشست¬های یکنواخت و دیفرانسیلی می¬شود.
در نشست یکنواخت، کل پایه و زیربنای ساختمان در همان نقاط، با سرعتی برابر به سمت پایین حرکت می¬کند. در این نشست¬ها معمولا ترک ¬خوردگی که نشانه نشست باشد، ایجاد نمی¬شود یا ناچیز است.
نشست دیفرانسیلی یا همان نامتقارن، حرکت غیریکنواخت خاک¬های زیرین است که با سرعت¬های مختلفی در نقاط متفاوت زیر ساختمان اتفاق می¬افتد. این نشست، باعث ترک خوردن ستون¬ها، سقف و دیوارها می¬شود. البته اگر در سازه، سیستم پِِیِ منفرد استفاده شده باشد، میزان سرعت نشست هر ستون با ستون دیگر متفاوت است و خرابی¬ زیادی ایجاد می¬کند.
بعضی¬ دیگر از متخصصان، انواع نشست ساختمان را با توجه به شکل ظاهری به سه دسته یکنواخت، کج¬شدگی و غیریکنواخت تقسیم می¬کنند. نشست یکنواخت، بدون ترک است. نشست کج¬شدگی، غالبا بدون ترک است و نشست غیریکنواخت همراه با شکست و ترک است.
خب حالا چگونه می¬توان از نشست جلوگیری کرد؟ این کار، حداقل پنج، راه¬حل دارد: اول مقاوم¬سازیِ پِی و افزایش ظرفیت باربری، دوم درنظر گرفتن دستک و پایه زیر فونداسیون، سوم سبک¬سازی ساختمان، چهارم برقراری پیوستگی بین ستون¬ها با دیوارهای سازه، و پنجم افزایش تعداد ستون¬های سازه.
از آنجا که ضعیف بودن و کم بودنِ مقاومت فشاری خاک، از مهم¬ترین عوامل بروز نشست ساختمان محسوب می¬شود، برای ترمیم و اصلاح آن، بهسازیِ خاکِ زیرِ پیِ ساختمان، بهترین راه¬ است. ضمنا بهترین روشِ بهسازی خاک، تزریق دوغاب سیمان است.
شما می¬توانید با جستجو در مقالات یا دانشنامه وب¬سایت مرکز آهن، اطلاعات کاربردی در این زمینه کسب کنید. از اینکه ما را دنبال می¬کنید، متشکریم.