• آمار مرگومیر ناشی از حوادث کار در ایران و جهان
آمارهای سازمان بینالمللی کار (ILO) نشان میدهد:
سالانه بیش از 300 میلیون حادثه در محل کار رخ میدهد.
سالانه بیش از ۲.۳ میلیون و روزانه ۶۳۰۰ نفر در اثر حوادث یا بیماریهای ناشی از کار میمیرند. البته برخی گزارشها این آمار را حدود 2.7 میلیون ذکر کردهاند. چندین برابر افراد نیز به مصدومیت شدید یا از کارافتادگی، دچار میشوند.
هزینه ناشی از حوادث کار، بیش از چهار درصد تولید ناخالص جهان و در برخی کشورها، شش درصد است.
همچنین طبق گزارش وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در ایران:
سالانه حدود ۹ تا ۱۰ هزار حادثه ناشی از کار رخ میدهد.
حدود 800 مورد از حوادث، منجر به فوت میشود.
بیشتر حوادث ناشی از کار، یعنی ۴۰ درصد به صنعت ساختمان و ۳۶ درصد به صنایع دیگر اختصاص دارد.
• مزایای ایمنی هنگام استفاده از دستگاه های نظافتی
همین آمار و ارقام، کاملا بیانگر لزوم پیشگیری از خطرات و حوادث شغلی و رعایت ایمنی هنگام استفاده از دستگاههاست. در حال حاضر، طبق آمارهای رسمی، تقریبا 24 میلیون نفر در ایران، مشغول به کار هستند که حدود 12 میلیون نفر در حوزه خدمات، حدود 8 میلیون نفر در عرصه صنعت و حدود 4 میلیون نفر در بخش کشاورزی را شامل میشوند. بخش عمدهای از این نیروی کار در مشاغل خدماتی و صنعتی، به طور مستقیم یا غیرمستقیم، با دستگاههای نظافت صنعتی مکانیزه سروکار دارند.
واترجت یا کارواش صنعتی، اسکرابر یا زمینشوی صنعتی، جاروبرقی صنعتی، سوییپر صنعتی، بخارشوی صنعتی، پولیشر صنعتی، ترولی نظافتی و...، برخی از دستگاه های نظافت صنعتی هستند که امروزه جایگزین وسایل نظافت سنتی شدهاند. با این حال، پیشگبری از حوادث و ایمنی هنگام استفاده از این دستگاهها به دلیل حساسیت نظافت و ماهیت و عملکرد این تجهیزات، مزایایی مانند بازدهی و اثربخشی بالا، افزایش عمر محصول و مهمتر از همه، سلامت نیروی انسانی و تمیزی محیط کار را در پی دارد.
علاوه بر اینها، هرچند مطابق ماده 91 قانون کار، مسئولیت رعایت ایمنی محیط کار برعهده کارفرماست اما در صورت عدم رعایت و ایجاد صدمات بدنی به نیروی کار، با تشخیص قاضی، کارفرما یا کارگر، به تنهایی یا هر دو مقصر هستند. بنابراین کارفرمایان موظف به تامین حفاظت کارکنان و پرسنل نیز ملزم به استفاده مناسب از تجهیزات و رعایت دستورالعملهای ایمنی هستند.
اگر دوستدار تمیزی و ایمنی همزمان در محیط کار هستید،10 نکته ایمنی مهم هنگام استفاده از دستگاه های نظافت صنعتی مانند واترجت صنعتی، اسکرابر صنعتی، جاروبرقی صنعتی و جاروبرقی مسجدی در کسبوکارهای مختلف را با ما مرور کنید:
• نکته اول: آموزش، آموزش و باز هم آموزش پرسنل نظافت
قبل از هرچیز، آموزش نیروهای انسانی که از دستگاه های نظافت صنعتی استفاده میکنند، مهم است. اگرچه آموزش، اولین و مهمترین گام برای استفاده درست و هدفمند از تجهیزات نظافتی است اما آمارها درباره آموزش ایمنی اصلا رضایتبخش نیست:
95 درصد حوادث ناشی از کار، به دلیل نبود آموزش لازم رخ میدهد.
در 85 درصد حوادث شغلی، عامل انسانی نقش دارد.
بیش از 50 درصد حوادث شغلی، به نبود نظارت سرپرست یا کارفرما بازمیگردد.
فقط حدود 15 درصد افراد، به سرویسهای ایمنی حرفهای در محل کار دسترسی دارند.
برای این منظور، آشنایی با انواع دستگاههای نظافت صنعتی، اجزای تشکیلدهنده آنها، شرح وظایف قسمتهای مختلف، روش کار دستگاههای نظافتی، چگونگی تمیز کردن دستگاه و... مهم است. برای استفاده از این تجهیزات، باید اطمینان پیدا کنید پرسنل آمورش لازم را دیدهاند یا خیر. بنابراین برگزاری دورههای آموزشی مستمر، به صورت کارگاهی و سنجش پیشرفت کارکنان بعد از آن، بسیار مهم است.
مثلا واترجت صنعتی یا شوینده فشار قوی آب که برای نظافت و شستشوی سطوح، کف و تجهیزات بهویژه آلودگیهای سخت به کارمیرود، از سه بخش اصلی پمپ، الکتروموتور، بویلر یا آبگرمکن تشکیل شده است. اسکرابر صنعتی نیز یک دستگاه نظافتی است که شستشو و خشک کردن همزمان را از طریق برس تعبیهشده در انتهای دستگاه، با گردش دورانی انجام میدهد. همچنین جاروبرقی صنعتی با مکش زبالهها و جمعآوری آنها در مخزن، محیط را نظافت و پاکسازی میکند. استفاده ایمن از این دستگاهها نیازمند آموزش درباره نحوه عملکرد آنهاست.
• نکته دوم: تهیه و انتشار دفترچه راهنمای دستگاه های نظافت صنعتی
با توجه به متفاوت بودن اجزا و عملکرد دستگاه های نظافت صنعتی، وجود یک دفترچه راهنما برای این تجهیزات و الزام کارکنان به مطالعه و رعایت مفاد آن، یک اصل مهم خصوصا در محیطهای صنعتی، بهویژه توسط پرسنل استفادهکننده از دستگاه های نظافت صنعتی است. برای افزایش ایمنی کار با انواع جاروبرقی صنعتی، واترجت صنعتی، اسکرابر صنعتی و سایر تجهیزات نظافتی مکانیزه، داشتن دفترچه راهنمای هر دستگاه و مطالعه دقیق آن، قبل از استفاده بسیار مهم است. در دفترچه راهنمای دستگاه های نظافتی، مواردی مانند نحوه کارکرد دستگاه، اجزای تشکیلدهنده سیستم، ارتباط اجزا و عناصر مختلف دستگاه با یکدیگر، نکات ایمنی استفاده از دستگاه و... باید ذکر شود.
تشریح مفاد دفترچه راهنما به اپراتورهای مختلف اعم از کسانی که مثلا با دستگاه های جاروبرقی صنعتی، اسکرابر دستی یا سرنشیندار کار میکنند، باید توسط متخصصان ماهر و مجرب، با آموزش عملی همراه شود تا اثربخشی لازم را داشته باشد. رعایت نکات ایمنی توسط کارکنان نظافت مطابق با دفترچه راهنما، به افزایش طول عمر دستگاهها، سرعت بیشتر نظافت و کاهش زمان، صرفهجویی قابل توجه در هزینههای کسبوکار و رضایتمندی کارکنان داخلی و مشتریان بیرونی خواهد شد.
• نکته سوم: اطمینان از سلامت دستگاه های نظافت صنعتی
قبل از شروع به کار با دستگاه های نظافت صنعتی باید آنها را با دقت بررسی کنید و از سلامت یا هرگونه خرابی در آنها مطلع شوید. در صورت نیاز به تعمیر یا حتی تعویض، این کار باید در اسرع وقت انجام شود. همچنین هنگام وقوع هرگونه حادثه یا خرابی، باید فورا دستگاه را خاموش و به تعمیرکار متخصص مراجعه کنید. در صورت عدم توجه به این موضوع، هم اثربخشی دستگاه برای نظافت محیط کاهش مییابد و هم هزینههای بیشتری به شرکت سازمان و کسبوکار شما وارد میشود.
در زمینه تعمیر یا نیاز به تعویض دستگاه نظافت صنعتی، عواملی مانند عیبیابی صحیح، استفاده از لوازم یدکی با کیفیت، تجربه، دانش و رزومه واحد تعمیر کار و هزینه تعمیر تجهیزات نظافتی، با توجه به نوع دستگاه مهم است. مثلا جاروبرقی صنعتی یا مکنده صنعتی ممکن است به دلیل پر بودن مخزن، انسداد فیلتر و محفظهها، عدم سازگاری شیلنگ مکش، فیلتر یا نوع ماده مکششده، نشت آلودگی و موارد دیگر، قدرت و سرعت لازم را برای مکش نداشته باشد. در این شرایط، باید در اولین فرصت، نسبت به تعمیر آن اقدام کنید تا دچار هزینههای هنگفت نشوید. همچنین قبل از بازکردن جاروبرقی، از عدم اتصال آن به برق اطمینان یابید.
• نکته چهارم: استفاده از وسایل حفاظتی هنگام کار با دستگاه های نظافتی
هنگام کار با دستگاههای نظافت صنعتی، باید از وسایل حفاظتی مانند دستکش، عینک محافظ و... متناسب با نوع دستگاه استفاده کنید. مثلا هنگام استفاده از واترجت صنعتی، چون فشار این دستگاهها بالاست، اصلا نباید اجازه برخورد مستقیم آنها با بدن داده شود. همچنین استفاده از کفش کتانی یا شلوارهای جین معمولی در حین کار با واترجت صنعتی میتواند خطرناک باشد. بنابراین حین کار با این دستگاهها، از پوتین محکم، دستکش، عینک ایمنی و محافظ شنوایی استفاده کنید و تا پایان کار با دستگاه، آنها را روی بدنتان نگهدارید.
همچنین برای افزایش ایمنی کار با انواع اسکرابر، تا حد امکان از کفشهای جلوبسته، محکم و ضدلغزش استفاده کنید. لباس مناسب برای کار با اسکرابرها، صرفا با داشتن آستین بلند و ضدپارگی کافی است.
• نکته پنجم: میزان و کیفیت مواد مورد استفاده در دستگاه های نظافتی
یکی از نکات ایمنی هنگام استفاده از دستگاههای نظافت صنعتی، مواد بهکاررفته از نظر میزان، کیفیت و سایر متغیرهاست. مثلا اسکرابر صنعتی و واترجت صنعتی، برای نظافت کف، سطوح و تجهیزات در محیط کار، از مواد شوینده و آب استفاده میکنند. از آنجا که مواد شوینده توسط کاربر به این دستگاهها اضافه میشود، میزان صحیح استفاده از آن و کیفیت این مواد مهم است. اگر مقدار مواد شوینده یا کیفیت آن برای استفاده در اسکرابر کم باشد، نظافت محیط، کیفیت لازم را نخواهد داشت. همچنین استفاده زیاد از مواد، کف زمین را لغزنده میکند و در نتیجه، خطرات زیادی مانند سر خوردن کارکنان و... را در پی دارد.
در مجموع، هنگام کار با اسکرابر، استفاده از مواد شوینده یا ضدعفونیکننده استاندارد و مورد تایید وزارت بهداشت که موجب آسیب به افراد و تجهیزات نشود، استفاده از مواد شوینده بدون رنگ یا چربیزدا در صورت آلودگی ناشی از لکهها در کف زمین و گردپاش اعم از پمپی یا باتریدار، برای نظافت و ایمنی بهتر توصیه میشود. ضمنا در صورت استفاده از دستگاه با مایعات خطرناک، باید از مواد شیمیایی مناسب استفاده کنید.
همچنین رعایت نکات ایمنی هنگام کار با واترجت های صنعتی یا کارواش صنعتی مهم است. استفاده از واترجتهای آب گرم، در محیطهای بسته، به خاطر تولید گازهایی مانند مونوکسید کربن و استنشاق آن، خطراتی مثل مسمومیت، تهوع، سردرد و سرگیجه را به همراه دارد. بنابراین نوع تجهیزات و کمیت و کیفیت مواد، هنگام استفاده از دستگاه های نظافت صنعتی مهم است.
• نکته ششم: توجه به محیط مورد استفاده دستگاه های نظافتی
شناخت محیط برای استفاده ایمن و بهینه از دستگاه های نظافت صنعتی یک شاخص ارزشمند است. برخی از این دستگاهها مانند جاروبرقی آبوخاک برای حذف آلودگیهای جامد و مایع یا زبالههای خشک و تر مناسب هستند. همچنین برای محیطها و اماکن وسیع به جاروبرقی صنعتی با ابعاد بزرگ، قدرت و سرعت مکش بالا نیاز است. مثلا جاروبرقی مسجدی به دلیل مساحت بالای این اماکن و لزوم نظافت داخل مسجد، محیط بیرونی و اطراف، باید قدرت مکش بالاتر، کیسه بزرگتر و قدرت جابجایی بهتر داشته باشد تا گزینه مناسب، کارآمد و مقرونبهصرفه محسوب شود. علاوه بر این، قبل از نظافت با جاروبرقی صنعتی، نیز باید محیط و موانع محیطی را مدنظر قرار داد. مثلا استفاده از جاروبرقی های صنعتی در محیطهای شیبدار، دقت ویژهای میطلبد.
مثال دیگر برای استفاده از دستگاه های نظافتی با توجه به محیط، به اسکرابر برمیگردد. متراژ بسیاری از محیطهای کاری، بین ۵۰۰ الی ۳۰۰۰ متر مربع است، در چنین محیطهایی، دستگاه اسکرابر دستی یا بدون سرنشین با رعایت ایمنی، مناسب است.
همچنین قبل از روشن کردن واترجت صنعتی و استفاده از آن، بررسی محل نظافت از نظر نوع آلایندگی، موانع نظافت، سطوح ناهموار یا لغزنده، حضور کودکان، حیوانات یا عوامل آسیبزا مهم است. ضمنا هنگام استفاده از واترجت صنعتی، خصوصا در محیطهای پرتردد، جهت نازل همیشه باید رو به زمین یا دیوار باشد و هیچوقت به سمت کسی هدف گرفته نشود، زیرا فشار بسیار بالای آب در صورت برخورد با دیگران، بسیار آسیبزا و خطرناک است.
نکته دیگر اینکه اگر در محیطهای کوچک، از مواد شوینده حساسیتزا و ضدغفونیکننده استفاده میکنید، تهویه مناسب را بهکار گیرید تا ایمنی خودتان و افرادی که در آن محیط، ناگزیر به تردد هستند، حفظ کنید. در مجموع، هنگام استفاده از دستگاه های نظافتی، برای پیشگیری از حوادث احتمالی و ایمنی بیشتر، محیط را بررسی کنید.
• نکته هفتم: ایمنی دستگاه های نظافتی با توجه به منبع تغذیه
با توجه به اینکه اغلب دستگاه های نظافت صنعتی مانند اسکرابرها به انواع برقی (کابلی) و باتریدار (شارژی) تقسیم میشوند، توجه به نکات ایمنی هنگام استفاده از هریک از این دستگاهها حائز اهمیت است. در این زمینه:
در زمان تعویض لوازم دستگاه های نظافتی برقی از قطع برق و اتصالات مطمئن شوید.
هنگام تمیزکاری، دستگاه، برق را از منابع تغذیه، قطع و دستگاه را خاموش کنید.
اطمینان یابید سیمها و کابلها در معرض خطر و در مسیر حرکت دستگاه و محل تردد افراد قرار نگیرند.
در این زمینه، منبع تغذیه در دستگاه های اسکرابر دستی، انواع باتریدار و برقی را شامل میشوند که قیمت اسکرابر برقی نسبت به باتری دار به مراتب پایینتر است. به دلیل کاربرد گسترده این اسکرابرها در محیطهای صنعتی، انبارها، ادارات، فروشگاهها، پاساژها، سالنهای ورزشی، بیمارستانها، تالارها، مدارس و مساجد، ایمنی آنها هنگام استفاده بسیار مهم است. در این زمینه، چون ظرفیت مخزن اسکرابر دستی نسبت به خودرویی پایینتر است، این موضوع را هنگام استفاده از این دستگاه مدنظر قرار دهید.
همچنین واترجت برقی و واترجت دیزلی، دو نوع عمده این دستگاه های نظافتی صنعتی از نظر منبع تغذیه هستند. معمولا در محیط هایی که دسترسی به برق (تک فاز یا سه فاز بسته به نوع دستگاه) دشوار است استفاده از دستگاههای دیزلی توصیه میشود. ضمنا برای رعایت ایمنی بهتر، در صورت استفاده از واترجت های دیزلی، حتما قبل از رها کردن آنها، مخزن بنزین را چک کنید تا دچار نشتی یا آسیب دیدگی نباشد. علاوه بر این، واترجتهای صنعتی با منبع تغذیه سوخت فسیلی، حاوی گازهای سمی هستند که ممکن است به آسیب دستگاه تنفسی افراد منجر شوند. به همین دلیل، بهتر است از این دستگاه های نظافتی در فضاهای باز استفاده شود نه سرپوشیده.
• نکته هشتم: نکات ایمنی هنگام استفاده از جاروبرقی صنعتی
هرچند هدف دستگاه های نظافتی، بهداشت محیط، تمیزی و حذف انواع آلودگی، گردوغبار و لکهها از کف، سطوح و تجهیزات است اما هرکدام از آنها با توجه به نوع کارکرد و عملکردشان، ایمنی خاص خود را میطلبند. مثلا همه جاروبرقی های صنعتی توانایی جمعآوری زباله های خشک و تر را ندارند، بلکه فقط جاروبرقی های سطلی آب و خاک میتوانند آلایندههای جامد و مایع را به طور همزمان از سطوح و کف زمین جمع کنند. انواع مختلف جاروبرقی صنعتی در محیطهای مختلف مانند کارخانهها، بیمارستانها، تالارها، هتلها، سالنهای سینما و تئاتر و نیز در مساجد با عنوان جاروبرقی مسجدی کاربرد دارند.
هنگام استفاده از جاروبرقی صنعتی، نکات ایمنی زیر را رعایت کنید:
اطمینان از تمیز و سالم بودن فیلتر
استفاده از تجهیزات مخصوص برای پاکسازی فیلتراسیون و عدم استفاده از فیلترهای متغیر هنگام تعویض
خاموش کردن دستگاه در صورت آسیبدیدگی سیمها و مکنده
عدم استفاده از خرطومها هنگام حرکت دادن
باز کردن مخزن زباله بعد از خاموشی دستگاه
اطمینان از قفل شدن چرخها بعد از پایان کار
عدم استفاده از جاروبرقی مسجدی هنگام تردد افراد یا جلوگیری از رفتوآمد زیاد در صورت امکان
با توجه به اینکه انواع مکنده صنعتی بر اساس محیط فعالیت، تنوع، برند سازنده، مدل، سرعت و قدرت، مکش آن متفاوت است و این عوامل بر ایمنی این دستگاه نظافتی هنگام استفاده تاثیر بسزایی دارد، انتخاب جاروبرقی صنعتی آوین صنعت، در مدل های مختلف با بهترین و مناسبترین قیمت، از جمله دستگاه های نظافت صنعتی ایمن و کارآمد با 12 ماه گارانتی و 15 سال خدمات پس از فروش است و گزینه مناسبی محسوب میشود.
جاروبرقی های صنعتی شامل تکموتوره، دوموتوره و سهموتوره و نیز انواع جاروبرقی تجاری یا نیمه صنعتی، جاروبرقی مسجدی، جاروبرقی هتلی، جاروبرقی سطلی آب و خاک، جاروبرقی صنعتی توربینی یا دائمکار و جاروبرقی صنعتی زغالی یا کولکتوری، از مهمترین جاروبرقی های صنعتی با کارکردها و ویژگیهای متفاوت اما ایمن هستند که در محیطهای مختلف کاربرد دارند.
• نکته نهم: نکات ایمنی هنگام استفاده از اسکرابر صنعتی
برای استفاده از اسکرابر صنعتی به عنوان کفشو یا زمینشوی صنعتی که قدرت شستشو و خشک کردن همزمان کف و سطوح را دارد، نکات ایمنی زیر را متناسب با ماهیت و عملکرد دستگاه مدنظر قرار دهید:
قبل از شروع فعالیت، نوع برس دستگاه را هماهنگ با سطح انتخاب کنید تا از آسیب دیدن کفپوشها جلوگیری شود.
بعد از نظافت با زمینشوی صنعتی، مخزن آب آلوده و برس را به دقت، تمیز کرده و برای افزایش عمر دستگاه، فیلتر آن را چک کنید و در صورت نیاز، تعویض نمایید.
اگر مدل دستگاه اسکرابر، از نوع باتریدار است، ابتدا باید شارژ باتری و کابلهای متصل به آن را چک کنید.
از قرار دادن اجسام رسانا در بالای اسکرابر باتریدار خودداری کرده و قطبهای باتری را در حال شارژ، لمس نکنید.
از افزایش سرعت کار با اسکرابر برای تسریع در نظافت خودداری کنید تا به محیط اطراف، آسیب وارد نشود.
اسکرابر دستی شارژی 12 ولت مانند LAVOR مدل Quick B ساخت ایتالیا با ظرفیت کمتر از 15 لیتر، 24 ولت مدل CT46B50 با بیشترین تنوع و 36 ولت، ویژه محیطهای وسیع از جمله اسکرابرهای دستی ایمن و باکیفیت به شمار میروند. البته اسکرابر برقی یا کابلی که مولد انرژی آن، برق شهری است، نیز وجود دارد. انتخاب بین اسکرابر برقی یا باتریدار، بستگی به محیط کسبوکار دارد اما با رعایت نکات یادشده، انواع اسکرابر دستی آوین صنعت اعم از برقی و شارژی و نیز اسکرابر خودرویی، برای نظافت محیط، کارآمدی و ایمنی لازم را دارا هستند.
• نکته دهم: نکات ایمنی هنگام استفاده از واترجت صنعتی
اگر از واترجت صنعتی یا شوینده پرفشار برای نظافت محیط بهویژه برای حذف آلودگیهای سخت و عمیق استفاده میکنید، نکات ایمنی زیر را مورد توجه قرار دهید:
بررسی وضعیت فنی و عملکرد واترجت قبل از بهکارگیری آن
تنظیم فشار آب و سرعت آن بهطور دقیق و ایمن، متناسب با محیط و نوع آلایندگی
اطمینان یافتن برای استفاده از تجهیزات محافظتی بهویژه عینک و لباسهای مناسب
آموزش ایمنی و آگاهی کارکنان برای استفاده صحیح
محدودیت دسترسی افراد به مناطق خطرناک هنگام شستشو با واترجت
استفاده محتاطانه از واترجت با تجهیزات مناسب در محیطهای قابل انفجار
رعایت فاصله ایمنی به منظور جلوگیری از آسیب به افراد و محیط در حال نظافت
هدایت آب مورد استفاده از نظر کیفیت و بهداشت هنگام شستشو
آببندی صحیح برای جلوگیری از نفوذ آب به مناطق حساس
تعمیر و نگهداری بهصورت دورهای برای حفظ عمر مفید دستگاه
هرچند استفاده از انواع واترجت آب سرد و آب گرم و نیز واترجت الکتریکی و بنزینی، با کارکرد شستشوی صنعتی، عملیات پردازشی و جرمبرداری برای واترجت فشار قوی و کارهای سنگین صنعتی مانند رنگتراشی، زنگبری فلزات، تخریب سنگ و بتن برای واترجت فوق فشار قوی به منظور نظافت محیط، کاربرد دارد اما آوین صنعت به صاحبان کسبوکار کمک میکند تا برای پرهیز از آسیبرسانی به سطوح، تجهیزات و ایمنی بیشتر، واترجت صنعتی متناسب با محیط کار خود را انتخاب کنند.
امیدواریم شما هم با مرور 10 نکته ایمنی هنگام استفاده از دستگاههای نظافت صنعتی، آراستگی و ایمنی را به مشتریان، کارکنان و خودتان هدیه کنید: «کار شما، همانقدر ایمن است که خودتان بخواهید.» قدر این هدیه ارزشمند را بدانید!